انواع اتوکلاو دندانپزشکی و راهنمای انتخاب اتوکلاو مناسب

اتوکلاو دندانپزشکی به‌عنوان یکی از ضروری‌ترین تجهیزات هر مطب، در سه نوع اصلی کلاس B، کلاس S و کلاس N تولید می‌شود؛ به این ترتیب که اتوکلاو کلاس B کامل‌ترین و مناسب‌ترین گزینه برای استریل تمام ابزارهای دندانپزشکی (اعم از بسته‌بندی‌شده، توخالی و متخلخل) است، اتوکلاو کلاس S برای ابزارهای مشخص با بسته‌بندی‌های خاص کاربرد دارد و اتوکلاو کلاس N تنها قادر به استریل ابزارهای ساده و بدون سوراخ است. با شناخت این تفاوت‌ها، دندانپزشک می‌تواند مناسب‌ترین مدل را برای مطب خود انتخاب کند. در ادامه این مقاله، علاوه بر معرفی دقیق انواع اتوکلاو دندانپزشکی، نحوه عملکرد و روش صحیح کار با این دستگاه نیز توضیح داده خواهد شد.

اشاره ی خیلی کوتاهی داریم به اینکه اتوکلاو دندانپزشکی چیست. اتوکلاو دندانپزشکی دستگاهی است که برای از بین بردن انواع ویروس ها، باکتری ها، کپک ها و هر نوع میکروب و ارگانیسم های زنده از روی تجهیزات دندانپزشکی، مورد استفاده قرار می گیرد. اتوکلاو دندانپزشکی با کمک بخار تحت فشار، باعث استریل کردن تجهیزات دندانپزشکی می شود و می تواند تمامی اجزایی که به دمای بالا حساس نیستند را تمیز کند. وجود یک دستگاه اتوکلاو دندانپزشکی در مطب دندانپزشکی باعث حفظ جان بیمار و دندانپزشک می شود. زیرا بدون استریل کردن تجهیزات، احتمال انتقال انواع بیماری از بیمار به بیمار دیگر و یا از بیمار به دندانپزشک وجود دارد.

آشنایی با انواع اتوکلاو دندانپزشکی

اتوکلاو به دلیل اینکه باید کاربردهای متنوعی داشته باشد، در انواع مختلفی نیز به تولید می رسد. انواع اتوکلاو دندانپزشکی را در ادامه ذکر می کنیم. لازم به توضیح است که اساس کار همه انواع اتوکلاوهای دندانپزشکی یکسان است و تنها چیزی که تفاوت دارد، مدل های مختلف این اتوکلاوها می باشد.

مقایسه انواع اتوکلاو دندانپزشکی

اتوکلاوهای رو میزی آزمایشگاهی یا اتوکلاو N

اتوکلاوهای رومیزی آزمایشگاهی یکی از انواع اتوکلاو دندانپزشکی است که در بسیاری از نقاط جهان مورد استفاده قرار می گیرند. این اتوکلاوها شبیه زودپزهای خانگی هستند که با دمای بالا و فشار بالا کار می کنند. اگرچه اتوکلاوهای نوع N در گروه اتوکلاوهای قدیمی قرار می گیرند، اما در حال حاضر نوع مدرن تر این نوع اتوکلاو نیز راهی بازار شده است.

اتوکلاوهای مدرن نوع N دارای یک محفظه فلزی با درب فلزی می باشند که با واشر بسته و مهر و موم می شوند. این اتوکلاوها دارای شیر محفظه، شیر تخلیه و فشار سنج می باشند که می توانند جهت مشاهده فشار ایجاد شده در اتوکلاو مورد استفاده قرار گیرند.

اتوکلاوهای دندانپزشکی کلاس N بیشتر برای فضاهای بیمارستانی مناسب هستند و نمی توانند به خوبی ابزارهایی که دارای سوراخ می باشند را استریل کنند. این نوع اتوکلاو دندانپزشکی بیشتر برای استریل کردن وسایل تخت و بدون سوراخ مانند چاقوی پزشکی کاربرد دارد.

اتوکلاو دندانپزشکی نوع  B

اتوکلاو نوع B یکی از انواع اتوکلاوهای موجود در بازار است که می تواند برای تمامی مراکزی که به استریل کردن نیاز دارند، مورد استفاده قرار گیرد. در این نوع از اتوکلاو، بخار مورد نیاز در یک مولد بخار به صورت جداگانه تولید می شود. سپس، بخار تولید شده به اتوکلاو منتقل خواهد شد. اتوکلاو نوع B نسبت به دیگر اتوکلاوهای موجود در بازار، سریع تر بوده و می تواند بخار را در عرض چند ثانیه تولید کند. این نوع اتوکلاو نسبت به اتوکلاو جابجایی گرانش بهبود پیدا کرده است و عملکرد بهتری نیز دارد.

یکی از بهترین انواع اتوکلاو دندانپزشکی، اتوکلاو تایپ B می باشد. این اتوکلاو می تواند انواع تجهیزات دندانپزشکی را به راحتی استریل کند و از طرفی کیفیت خوبی نیز داشته باشد. در صورتی که قصد خرید اتوکلاو دندانپزشکی را دارید، توصیه می کنیم که حتما اقدام به خرید این اتوکلاو کنید. کیفیت بالا و عملکرد مناسب اتوکلاوهای تایپ B، این نوع اتوکلاو را به اتوکلاوهای ایده آل در مطب های دندانپزشکی تبدیل کرده اند.

اتوکلاو نوع S یا جابجایی فشار منفی

یکی دیگر از انواع اتوکلاو دندانپزشکی، اتوکلاو تایپ S می باشد. این نوع اتوکلا دارای مولد بخار و یک ژنراتور خلاء می باشد. اساس کار این اتوکلاو بسیار ساده است. ژنراتور خلاء موجود در این اتوکلاو باعث خارج کردن بخار از محفظه اتوکلاو می باشد. این در حالی است که مولد بخار، بخار تولید شده را به سمت داخل اتوکلاو دندانپزشکی ارسال می کند.

گران ترین انواع اتوکلاو در بازار جهانی، این نوع اتوکلاو است. این در حالی است که یکی از بهترین اتوکلاوها و ایمن ترین آن ها، همین نوع اتوکلاو می باشد. زیرا هوای موجود در اتوکلاو از اتوکلاو خارج می شود و به راحتی می توان اتوکلاو نوع S را برای استریل کردن هر نوع تجهیزات پزشکی مورد استفاده قرار داد.

البته اتوکلاو نوع S بیشتر برای تجهیزات دندانپزشکی که دارای بسته بندی های متخلخل می باشند، مورد استفاده قرار می گیرد. اگرچه برخی از مطب های دندانپزشکی از این نوع از اتوکلاوها استفاده می کنند، اما بهتر است که این نوع اتوکلاو برای مطب های دندانپزشکی استفاده نشود.

اتوکلاو جابجایی جاذبه

این اتوکلاو یکی از انواع اتوکلاو دندانپزشکی موجود در بازار بوده که در آزمایشگاه مورد استفاده قرار می گیرد. اتوکلاو جابجایی جاذبه به گونه ای عمل می کند که می تواند تمامی تجهیزات دندانپزشکی داخل محفظه خود را استریل کند. اساس کار اتوکلاو جابجایی جاذبه بدین گونه است که خود اتوکلاو، در محفظه گرمایش خود بخار تولید می کند. بخار تولید شده در داخل اتوکلاو، می تواند در میان تجهیزات قرار داده شده در اتوکلاو قرار بگیرد و باعث استریل کردن آن ها شود. بنابراین، در این نوع اتوکلاو دندانپزشکی، خبری از محفظه های تولید کننده بخار نیست و خود اتوکلاو به صورت خودکار، اقدام به تولید بخار در خود دستگاه می کند.

راهنمای کامل انتخاب اتوکلاو دندانپزشکی براساس نوع اتوکلاو

انتخاب اتوکلاو مناسب برای مطب دندانپزشکی زمانی درست انجام می‌شود که دقیقاً بدانیم هر کلاس اتوکلاو چه توانایی‌هایی دارد و آیا این توانایی‌ها با نیاز مطب هماهنگ است یا نه. از آن‌جایی که عملکرد همه اتوکلاوها بر پایه بخار و فشار تعریف شده اما توانایی نفوذ بخار، کنترل هوا و استریل ابزارهای پیچیده در هر کلاس متفاوت است، انتخاب اشتباه می‌تواند هم ایمنی استریل را کاهش دهد و هم هزینه‌های اضافی در آینده ایجاد کند. بنابراین، پیش از خرید لازم است نوع خدمات مطب، حجم کار، نوع ابزارها و البته بودجه بررسی شود.

اگر مطب دندانپزشکی شما از ابزارهای توخالی، بسته‌بندی‌شده یا حساس استفاده می‌کند، انتخاب کلاس B عملاً ضروری است. این نوع اتوکلاو به دلیل وجود سیستم خلأ، بخار را در تمام نقاط ابزار نفوذ می‌دهد و امکان استریل کامل ابزارهای پیچیده را فراهم می‌کند. برای مطب‌هایی که حجم کار متوسط دارند و ابزارهای پیچیده محدودتری استفاده می‌کنند، اتوکلاو کلاس S می‌تواند گزینه‌ای میانی باشد؛ البته به‌شرط آنکه ابزارهایی که قرار است استریل شوند با توانایی این کلاس سازگار باشند، زیرا عملکرد آن به قدرت اتوکلاو B نمی‌رسد. اتوکلاو کلاس N تنها زمانی انتخاب منطقی محسوب می‌شود که ابزارهای مطب ساده، بدون سوراخ و بدون بسته‌بندی باشند؛ شرایطی که در یک مطب دندانپزشکی فعال تقریباً وجود ندارد. به همین دلیل کلاس N بیشتر مناسب محیط‌های آموزشی یا آزمایشگاهی و نه کار کلینیکی است.

حجم مراجعه و تعداد یونیت‌ها نیز در انتخاب اتوکلاو مؤثر است. برای یک مطب تک‌ یونیت، یک اتوکلاو کلاس B با ظرفیت ۱۸ تا ۲۳ لیتر پاسخ‌گوست؛ اما در کلینیک‌های چند یونیتی، استفاده از دو اتوکلاو کلاس B توصیه می‌شود تا در دوره‌های شلوغ یا زمان خرابی احتمالی دستگاه، کار کلینیک مختل نشود. در کنار اتوکلاو اصلی، برخی مطب‌ها از یک دستگاه کلاس S برای ابزارهای ساده‌تر نیز استفاده می‌کنند؛ اما این دستگاه نمی‌تواند جایگزین اتوکلاو اصلی باشد.

نوع ابزارهایی که بیشتر در مطب استفاده می‌شود از مهم‌ترین معیارهای انتخاب اتوکلاو است. اگر ابزارهایی مثل هندپیس، آنگل، ساکشن توخالی، فرزهای بسته‌بندی‌شده، فایل ریشه یا ابزار متخلخل دارید، انتخاب باید بی‌درنگ به سمت کلاس B برود؛ زیرا تنها این کلاس می‌تواند استریل کامل آن‌ها را تضمین کند. ابزارهای ساده‌تر مانند آینه و پنس از نظر تئوری با S یا N نیز قابل استریل هستند، اما از آنجا که در دندانپزشکی همواره ابزارهای پیچیده هم وجود دارند، کلاس B معمولاً انتخاب قطعی و بلندمدت است.

در کنار ویژگی‌های فنی، موضوع هزینه نیز باید واقع‌بینانه بررسی شود. گرچه قیمت اولیه اتوکلاو کلاس B بیشتر از سایر کلاس‌هاست، اما هزینه مالکیت آن در بلندمدت پایین‌تر است؛ زیرا ریسک انتقال عفونت، هزینه‌های بازدیدهای بهداشتی و احتمال نیاز به ارتقای دستگاه را کاهش می‌دهد. در مقابل، خرید اتوکلاو کلاس N شاید در ابتدا کم‌هزینه به نظر برسد، اما معمولاً پس از مدتی نیاز به جایگزینی آن با مدل به‌روزتر پیش می‌آید و همین مسئله هزینه‌ها را بیشتر می‌کند.

در انتخاب اتوکلاو دندانپزشکی ابتدا نوع ابزارها و خدمات مطب و سپس حجم مراجعه و بودجه را بررسی کنید. در اغلب مطب‌ها، پاسخ منطقی و استاندارد برای انتخاب اتوکلاو همچنان یک گزینه است: اتوکلاو کلاس B؛ دستگاهی که بهترین تطابق را با نیازهای واقعی دندانپزشکی دارد و خیال شما را از بابت ایمنی استریل راحت می‌کند.

سخن پایانی

در این مقاله در رابطه با انواع اتوکلاوهای دندانپزشکی صحبت کردیم. رایج ترین اتوکلاوهای دندانپزشکی موجود در بازار، اتوکلاوهای تایپ S، تایپ B و تایپ N می باشند. بدیهی است که قیمت هر یک از اتوکلاوها و اساس کار آن ها، کمی با هم تفاوت دارند. با توجه به اینکه نوع تجهیزات دندانپزشکی برای استریل کردن متفاوت از تجهیزات پزشکی و آزمایشگاهی است، توصیه می شود که اتوکلاو تایپ B برای مطب های دندانپزشکی خریداری شود. این نوع اتوکلاو به خوبی تجهیزات دندانپزشکی را استریل می کند و تمامی میکروارگانیسم ها را از بین می برد.

اگر از مطالعه این مطلب لذت بردید، می توانید آن را در شبکه های اجتماعی خود به اشتراک بگذارید تا دوستان شما نیز از آن بهره ببرند.